d

Ilias Papageorgiou, is an architect who makes a living by pursuing the creative and responsible practicing of architecture. He studied at the School of Architecture of the Natiοnal Technical University of Athens

d

Ηλίας Παπαγεωργίου, είναι αρχιτέκτονας που βιοπορίζεται επιδιώκοντας να ασκεί δημιουργικά την αρχιτεκτονική. Σπούδασε στην Αρχιτεκτονική σχολή του Εθνικού Μετσοβίου Πολυτεχνείου ενώ, μετά τις σπουδές του, παρακολούθησε μαθήματα επιπλοποιίας στη Διπλάρειο

Πολυιατρείο ΙΚΑ στην Κυψέλη

Σε γνώρισα στο ΙΚΑ

στην ουρά μπροστά μου σ’ είχα

για τον οδοντογιατρό

Γιάννης Γιοκαρίνης “Ευλαμπία

 

Σ’ αραχνιασμένο σπήλαιο

θα πάω να κατοικήσω

Οσότου να ‘ρθει η στιγμή

μάνα να ξεψυχίσω

Γιώργος Κατσαρός- Χειμερινοί κολυμβητές

Μάνα μου είμαι φθισικός

 

Η αναγκαιότητα της πρωτοβάθμιας υγείας

Η πρόταση υποστηρίζει την αναγκαιότητα ύπαρξης πρωτοβάθμιων κέντρων υγείας μέσα στην πόλη, που να είναι ικανά να ανταποκριθούν σε ένα μεγάλο αριθμό καθημερινών – μη επειγόντων – περιστατικών, τα οποία αυτή τη στιγμή καλύπτονται από μεγάλα νοσοκομεία προκαλώντας τη συμφόρησή τους. Η συγκεκριμένη λύση διερευνά τη δυνατότητα ένταξης μιας τέτοιας μονάδας στον αστικό ιστό μιας πυκνοκατοικημένης γειτονιάς.

Ταυτότητα και χαρακτήρας

Το κύριο μοτίβο που πραγματεύεται η πρόταση είναι η διττή φύση του ασθενούς (και του ανθρώπου γενικότερα) ως ταυτόχρονα κοινωνικού και μη κοινωνικού όντος. Ο ασθενής έχει την ανάγκη να είναι μόνος του, αλλά ταυτόχρονα αποζητά την παρουσία άλλων για να απαλύνει τον πόνο του. Τα δύο εισαγωγικά αποσπάσματα σκιαγραφούν αυτόν τον χαρακτήρα.

Η ταυτότητά της ισορροπεί ανάμεσα σε τέσσερις ιδεοτυπικούς πόλους, κρατώντας ίσες αποστάσεις ανάμεσά τους και χωρίς να προσεγγίζει κανέναν: Τον ιδρυματικό εγκλεισμό, τον ατομικό υγιεινισμό, την αποθέωση της τεχνολογίας και την εναλλακτική μυθοποίηση της φύσης. Το κτίριο είναι ταυτόχρονα εσωστρεφές και προσβάσιμο. Κατασκευάζεται από σύγχρονα υλικά, αλλά χαρακτηρίζεται από διαχρονικές ποιότητες όπως η συμβολή του υπαίθριου χώρου στη δημιουργία μιας χρονικής και αισθησιακής ηρεμίας.

Κεντρική ιδέα

Το κτίριο χωροθετείται σε έναν κεντρικό δρόμο της Κυψέλης, στην οδό Αγίας Ζώνης. Είναι διασπασμένο σε δύο κομμάτια, εκατέρωθεν του δρόμου, σε διαγώνια σχέση μεταξύ τους. Το πρώτο εξυπηρετεί βρέφη και εγκύους. Το μέγεθός του είναι μικρό ώστε τμήμα του οικοπέδου να λειτουργεί σαν παιδική χαρά.

Στο κυρίως κτίριο κυριαρχεί (εν είδει ραχοκοκαλιάς) ένας σκαλοπατιαστός, γωνιώδης (προς όλες τις διαστάσεις), υπαίθριος χώρος που περνάει πάνω από το κτίριο χωρίς να διακόπτει (εντελώς) την κτιριακή του μάζα και τη λειτουργική του αρτιότητα. Εκατέρωθεν του υπαίθριου χώρου βρίσκονται δύο συστήματα κλειστού χώρου. Ένα γραμμικό και ένα πιο ακανόνιστο που εφάπτεται στα εσωτερικά όρια του οικοπέδου.
Η μορφή του υπαίθριου χώρου χαρακτηρίζεται από μια διαβάθμιση του βαθμού ιδιωτικότητας. Είναι εμμέσως προσβάσιμος από τον δημόσιο χώρο και το σχήμα του δημιουργεί θύλακες ιδιωτικότητας στις γωνιές του. Κάθε όροφος εκτονώνεται σε κάποιο δώμα που αποτελεί τμήμα αυτού του συνεχούς υπαίθρου. Παρά την εσωστρέφεια διαθέτει φυγές προς την πόλη ενώ ανοίγεται και προς την μοναδική και σπάνια για την περιοχή θέα προς την Πάρνηθα. Tο κτίριο τοποθετείται υπό γωνία 45′ από την οικοδομική γραμμή.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στον διαχωρισμό και χωροθέτηση επιμέρους λειτουργικών ενοτήτων ανάλογα με το είδος της ασθένειας ως προς το μέρος του σώματος στο οποίο αναφέρεται και στον βαθμό ιδιωτικότητας που αυτό συνεπάγεται. Εξίσου λαμβάνονται υπ’ όψιν παράμετροι όπως η αναγκαιότητα ή μη φυσικού φωτισμού και αερισμού, η προσβασιμότητα αλλά και ιδιαίτερες κτιριολογικές απαιτήσεις για κάθε ιατρείο.

Περιγραφή λύσης

Στο ισόγειο σε άμεση πρόσβαση χωροθετούνται το ορθοπεδικά και τα χειρουργικά ιατρεία, ενώ στο βάθος βρίσκεται μια μονάδα φυσιοθεραπείας και υδροθεραπείας. Στον όροφο (+4.00) χωροθετούνται εν σειρά τα καθημερινά ιατρεία, όπως το παθολογικό. Στις άκρες των διαδρόμων βρίσκονται ιατρεία που απαιτούν περισσότερη ιδιωτικότητα, όπως το ουρολογικό ή το καρδιολογικό. Εκατέρωθεν του υπαίθριου χώρου βρίσκονται τα γυναικολογικά ιατρεία σε γωνιώδη διάταξη. Στον δεύτερο όροφο με την ίδια λογική χωροθετούνται στο κέντρο το ΩΡΛ ενώ πιο απόκεντρα βρίσκεται το δερματολογικό αλλά και το παιδιατρικό τμήμα. Στον τελευταίο όροφο βρίσκεται το οδοντιατρικό ενώ το μικροβιολογικό με τις λήψεις αίματος βρίσκεται στο σημείο με την καλύτερη θέα.

Το κτίριο είναι «λειτουργικό» και με τις δύο σημασίες που μπορεί να πάρει ο όρος: Μελετήθηκε η ελαχιστοποίηση των κινήσεων, η απρόσκοπτη επικοινωνία μεταξύ των λειτουργικών ενοτήτων και των επιμέρους χώρων, δηλαδή η «εργονομία» του. Εξίσου όμως ο όρος λειτουργία συνδέεται με την κοινωνική λειτουργία, με την μέριμνα για τις ιδιαίτερες ανάγκες των χρηστών του αλλά και μια γενικότερη αίσθηση που συνδέεται με τη διάρκεια παραμονής στον χώρο, δηλαδή την κατοικησιμότητά του. Το κτίριο λειτουργεί σε δύο “χρόνους”. Έναν ταχύ και εργονομικό και έναν αργό. Ενώ στο εσωτερικό όλα λειτουργούν σαν “ρολόι”, ταυτόχρονα η αναμονή μετατρέπεται σε μια ευχάριστη και αργή παραμονή.

Αναστοχασμός

Η διπλωματική εργασία μελετήθηκε και παρουσιάστηκε πριν περίπου δύο δεκαετίες, τον Σεπτέμβριο του 2002. Έχει υποστεί την απαραίτητη κριτική και αυτοκριτική ως προς τα λάθη, τις ελλείψεις, τη σχεδιαστική ικανότητα αλλά και ζητήματα που ιεραρχούνται πλέον αλλιώς. Διαθέτει όμως μια επικαιρότητα και γι’ αυτόν τον λόγο ανασύρθηκε από το βάθος του (χρονο)ντούλαπου και κρίθηκε άξια να δημοσιευτεί. Η θεματολογία της υπενθυμίζει τη σχέση της αρχιτεκτονικής με τα ζητήματα της υγείας που σήμερα είναι στο προσκήνιο, αλλά και γενικότερα τη σύνδεση της αρχιτεκτονικής – ως δοχείου ζωής – με τις καθημερινές ανάγκες των ανθρώπων που αποτελούν, άλλωστε, το υπόβαθρο ενός πολιτισμού.

Στην παρουσίαση συνδυάζονται τα τελικά σχέδια αλλά και τα διερευνητικά σκίτσα, ως μια έρευνα που ακόμα βρίσκεται σε εξέλιξη. Στο τέλος της παρουσίασης παρατίθενται κάποια επιπλέον σκίτσα και σχέδια που φτιάχτηκαν σε δεύτερο χρόνο – μετά την παρουσίαση. Αφορούν κυρίως την εσωτερική όψη προς την αυλή. Η αρχική επεξεργασία με brise soleil αντικαταστάθηκε με ξύλινες περσίδες. Οι όγκοι που εξέχουν αντιστοιχούν σε καθιστικά στο εσωτερικό. Ο ασθενής στέκεται σε έναν θύλακα σκιάς, αλλά συνεχίζει να μπορεί να βλέπει προς τα έξω.

Διπλωματική Εργασία

2002

Επιβλέποντες

Τάσος Μπίρης, Βασίλης Γκανιάτσας

ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ

Μαρία Μαντουβάλου

ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ

Κώστας Ξανθόπουλος